Historia konfliktu między Bydgoszczą a Toruniem

Jasne jest, że konfliktowe relacje między Toruniem a Bydgoszczą mają długą historię, a przyczyna ich tkwiła w kwestiach handlu, gdy w sąsiedztwie potężnego hanzeatyckiego i krzyżackiego Torunia, mającego rozległe kontakty handlowe z Europą północną i środkową, król polski Kazimierz Wielki 114 lat po lokowaniu Torunia założył miasto Bydgoszcz, tuż po drugiej stronie krzyżacko-polskiej granicy państwowej. W przeciwieństwie do toruńskiego, zasięg średniowiecznego i nowożytnego handlu bydgoskiego był lokalny jedynie (najdalej sięgając Gdańska i Poznania) i nie mógł rozwinąć Bydgoszczy jako równorzędnego z Toruniem ośrodka tak gospodarczego, jak politycznego, kulturalnego i naukowego.

Jednak siła tych konfliktowych relacji szczególnie i dramatycznie wzrosła po kilku stuleciach - wskutek rozbiorów Rzeczypospolitej.
To był ten czas, w którym "mała rolnicza mieścina wielkopolska" zaczęła być nagle decyzjami państwa zaborczego (Królestwa Prus) rozwijana jako przeciwwaga dla pozostających jeszcze chwilowo w granicach Polski po jej I rozbiorze w 1772 r. potężnych nadal i kluczowych miast: Królowej Wisły - Torunia i dla Gdańska.
W tym właśnie czasie dla Bydgoszczy, liczącej niecały 1 tysiąc mieszkańców wobec 10 razy większego Torunia, rozpoczął się najlepszy w historii okres, skutkujący ostatecznie przewagą nad Toruniem.